bannerthanh


saigonact.edu.vn

Những biến đổi cơ bản trong đời sống văn hóa – xã hội của người việt khi tiếp xúc với văn hóa Pháp

Thời kì cận hiện đại là thời kì mà văn hóa Việt Nam có sự tiếp xúc cưỡng bức và giao thoa văn hóa với Pháp, dẫn đến tiến trình hiện đại hóa văn hóa. Trong lịch sử, văn hóa Việt đã nhiều lần giao lưu với các nền văn hóa khác nhưng đa số vẫn là những nền văn hóa có cùng nền tảng và đều là văn hóa phương Đông. Tuy nhiên, lần này khi tiếp xúc với văn hóa Pháp – là một nền văn hóa đại diện cho phương Tây – thì lại có một sự khác biệt rất lớn về nền tảng tư tưởng.

         Việt Nam chuyển từ xã hội phong kiến độc lập sang xã hội tư bản thuộc địa. Các giai tầng trong xã hội bị phân hóa mạnh mẽ. Ngoài ra, phương thức kinh tế tư bản du nhập vào Việt Nam đã tác động mạnh vào quá trình đô thị hóa. Các đô thị lớn nhỏ ra đời và kéo theo sự xuất hiện của lớp cư dân thành thị. Những thị dân này sống tập trung chủ yếu ở các thành phố, thị tứ, trung tâm kinh tế với hoạt động công thương sôi động. Họ “chịu ảnh hưởng của lối sống phương Tây, ăn mặc đồ Tây, ở nhà Tây, thắp đèn điện, đi ô tô, thích xem phim, chụp ảnh, đọc sách, báo” [1] làm cho quá trình Âu hóa diễn ra mạnh mẽ ở các đô thị. Ở Việt Nam thời bấy giờ còn xuất hiện cả những tầng lớp trí thức Tây học và một bộ phận lớn ngoại kiều (người Pháp, người Hoa, người Ấn Độ). Thành phần cư dân ngày càng đa dạng nảy sinh nhiều kiểu quan hệ xã hội làm biến đổi hẳn diện mạo của xã hội Việt Nam truyền thống trước đó.

Những biến đổi cơ bản trong đời sống văn hóa – xã hội của người việt khi tiếp xúc với văn hóa PhápCầu Long Biên - 1 trong những kiến trúc thời Pháp

           Trên nền tảng tư duy tình cảm, tổng hợp của phương Đông, người Việt Nam tiếp nhận thêm cách tư duy mới – tư duy duy lý, phân tích của phương Tây. Hệ tư tưởng Việt Nam kể từ năm 1858 có một sự chuyển mình quan trọng. Hệ tư tưởng của Nho giáo, vốn có vai trò đặc biệt trong xã hội phong kiến trước đó dần dần thể hiện những bất cập vì quá cứng nhắc và không còn phù hợp. Nhận thức của con người đối với Nho giáo thời kì này đã phần nào thay đổi. Bên cạnh đó, hệ tư tưởng mới – tư tưởng dân chủ ngày càng được nhiều người tiếp nhận và phổ biến. 

Những biến đổi cơ bản trong đời sống văn hóa – xã hội của người việt khi tiếp xúc với văn hóa PhápBánh mì kiểu Pháp

          Đời sống vật chất của nhân dân thì có nhiều biến đổi trong tất cả các lĩnh vực từ trang phục, nhà cửa, ẩm thực cho đến các vật dụng như: xe đạp, đèn pin, đèn điện, salon… Tất cả góp phần làm cho đời sống của người Việt thời kì này trở nên tiện nghi và phong phú hơn.

          Đời sống tinh thần cũng đặc biệt đa dạng và phong phú khi có nhiều yếu tố văn hóa mới ra đời và những nét văn hóa truyền thống thì được biến đổi tinh tế, phù hợp với nhận thức và yêu cầu cảm nhận của người dân thời kì này. Đầu tiên là chữ quốc ngữ, với vai trò “văn tự nước nhà” đã phát huy nhiều công dụng quan trọng. Tất cả là nhờ khả năng của dân tộc Việt Nam biết ứng dụng, biết rèn giũa chữ quốc ngữ làm công cụ khai dân trí, chấn dân khí, làm vũ khí đấu tranh cách mạng giải phóng. Rồi báo chí ra đời, văn học ngày một phát triển, các loại hình nghệ thuật (hội họa, âm nhạc, …) học hỏi được nhiều từ văn minh phương Tây.

          Tóm lại, khi có sự tiếp xúc với văn hóa Pháp, văn hóa Việt đã có sự giải thể về cấu trúc. Quá trình này cho đến năm 1945 vẫn chưa được trọn vẹn nhưng cơ bản thì Việt Nam đã bắt đầu nhập vào guồng máy chung của thế giới. Có thể nói, trong thời kì Pháp thuộc, khi diễn ra sự giao lưu tiếp biến văn hóa giữa Việt Nam và Pháp thì diện mạo văn hóa Việt đã có những sự thay đổi đáng kể trên nhiều lĩnh vực. Trong đó phải kể đến Kitô giáo; sự ra đời của chữ quốc ngữ, báo chí; sự chuyển mình của văn học, các loại hình nghệ thuật; sự thay đổi trong chế độ giáo dục khoa cử, hệ tư tưởng,… Tất cả đã làm nên một giai đoạn sôi động nhất trong lịch sử giao lưu tiếp biến văn hóa của Việt Nam. Giai đoạn giao lưu văn hóa với Pháp là giai đoạn mà xã hội Việt Nam có những biến chuyển vô cùng to lớn, đạt được nhiều thành tựu, góp phần đưa văn hóa Việt hòa nhập cùng với văn hóa thế giới.



[1] Nguyễn Văn Khánh (2007), Việt Nam 1919 – 1930: Thời kỳ tìm tòi và định hướng, Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội, trang 58

Th.s Trần Thị Tuyết Sương - Khoa Du Lịch

Gửi bình luận


Security code
Thử lại