bannerthanh


saigonact.edu.vn

3 góc nhìn khác về Amour

Amour (Love-Tình yêu) đã lên ngôi cao nhất tại Liên hoan Phim Cannes 2012. Nhiều nhà phê bình đánh giá đây là phim hay nhất của Liên hoan. Nhưng một số khán giả than phiền là họ không thể chịu đựng được 2 giờ để theo dõi một câu chuyện buồn bã, không mầu sắc và đóng khungtrong 4 bức tường, đặc biệt là giới trẻ. Sau đây là Amour dưới 3 góc nhìn khác nhau, 2 ủng hộ, một chối từ

1. Thế giới có nghĩa gì khi chúng ta sắp kết thúc sự sống

Amour của đạo diễn Michael Haneke chất chứa tất cả những gì chúng ta mong đợi ở ông, và nhiều hơn nữa: từ sự vận động đến nỗi kinh hoàng và bi kịch, từ tính phi thường đến sự thông minh. Amour đặt chúng ta trước câu hỏi về cuộc sống của con người: “Thế giới có nghĩ gì khi gần cái chết gần kề?”. Haneke bắt đầu phim với cảnh phim quay nhanh đưa ký ức tàn phá vào tư tưởng và võng mạc của chúng ta, hướng dẫn cách chúng ta phản ứng với những việc phát sinh. Hai diễn viên Pháp lão làng Jean-Louis Trintignant và Emmanuelle Riva nhập vai tuyệt vời các nhân vật chính Georges và Anne, hai giáo viên âm nhạc ở độ tuổi 80 về hưu vào thập niên 1980 và chung sống trong một căn hộ bày biện đẹp với các bức tường xếp đầy sách ở Paris, những tấm thảm Persic và một chiếc đàn dương cầm lớn.

Họ hạnh phúc, lãng mạn, đáng yêu, sinh động và mãn nguyện với những gì đang có. Khán giả được xem họ dự buổi diễn của một trong những học sinh cũ của Anne nay trở thành ngôi sao biểu diễn nhạc kinh điển và thích thú trước sự thành công của cậu ta. Rồi tình yêu của họ trải qua bước ngoặt mới của số phận. Anne bị đột quị nhiều lần mà lần đầu làm tê liệt nửa người khiến bà không còn chơi piano được nữa. Sau đó là trí nhớ sa sút dần. Bị cú sốc này, khuôn mặt của Georges không chỉ hằn lên các dấu ấn của tuổi tác mà còn cả sự mất tinh thần và nỗi lo sợ: Người phụ nữ mà ông yêu quí và yêu ông đang dần dần tan đi trước mắt ông. Khi cuộc sống của Anne tàn tạ từng ngày, nhân dạng và ý thức về cái tôi của bà cũng thế. Tình yêu của họ có nguy cơ tự phân rã.

Bộ phim nhắc nhở chúng ta triết lý của Proust về kết thúc cuộc sống. Phim cũng thử thách hai diễn viên chính về loại vai diễn quen thuộc đến nỗi đã trở thành máu thịt của họ. Bất cứ những gì xảy ra với Anne, Georges thề không bao giờ đưa bà vào nhà dưỡng lão hay bệnh viện. Dù căng thẳng và không được sự trợ giúp, Georges vẫn quyết tâm chăm sóc cho người yêu tại nhà. Từ đó phát sinh những bất đồng giữa ông và cô con gái nhạc sĩ đang trưởng thành Eva (Isabelle Huppert) và người chồng mới cưới Geoff (William Shimell), chàng trai vốn có cách hành xử kiểu Anh mà Anne chưa quen. Có lẽ phần ấn tượng nhất của phim là phần đầu với những chỉ dẫn nhỏ cho thấy có điều gì rất sai sắp xảy ra. Có lúc Anne thức dậy vào giữa khuya và nhìn vào không gian nhưng bà vẫn giấu Georges là mọi chuyện vẫn bình thường. Tại buổi điểm tâm sáng hôm sau, bà bất động như bức tượng với khuôn mặt xinh đẹp vô hồn như mặt nạ người chết. Tuy nhiên, về phần mình, nhìn Anne sáng hôm đó, Georges không hiểu tai sao trong ông phát sinh nỗi lo lắng khác thường. Anne lại tưởng rằng có lẽ chồng bà bắt đầu bị mất trí nhớ (Cảnh này làm nhớ lại một cảnh ấn tượng tương tự trong bộ phim The Seventh Continent của Haneke, trong đó một đứa bé thình lình tuyên bố một cách bí ẩn nó đã bị mù).

amour-2

Haneke muốn chứng minh cho khán giả thấy là trong một hoàn cảnh khó khăn như vậy, ngôi nhà gia đình vẫn không trở thành nơi tù túng; tình yêu vẫn sinh sôi và sự chăm sóc của những người bên ngoài như bạn bè, gia đình không những bị chối từ mà còn gần như vô nghĩa. Ví dụ, cậu học trò tài năng Alexandre (do nhạc sĩ Alexandre Tharaud đóng) đến thăm họ với ý định tốt nhưng do sơ suất chỉ làm cho Anne bị dày vò hơn nữa về sức khoẻ, về lòng kiêu hãnh và âm nhạc. Với lòng can đảm và tính hài hước, Georges đã biến mình thành một “biên đạo múa” thành thạo trong việc đưa Anne ra vào xe lăn, ra vào bồn nhà tắm. Khi Anne còn minh mẫn, quan hệ giữa hai người được vun đắp bằng sự nhẹ nhàng và cảm thông sâu sắc trong tiếng cười khiến các lo âu và căng thẳng tan biến. Georges còn giúp Anne vượt qua rào cản tinh thần để đến dự tang lễ của một người bạn trên nền bản nhạc Yesterday của nhóm nhạc The Beatles. Nhưng tất cả đều không thể làm cho Anne hồi sinh.

Cái chết cứ đến gần. Nếu trong The Piano Teacher (giáo viên Piano) của Haneke, piano và âm nhạc được dùng như phương tiện hướng đến quyền lực thì âm nhạc trong Amour có một sứ mệnh khác dù tính quyết liệt cũng không kém. Cả Georges lẫn Anne đều không có niềm tin tôn giáo, vì vậy âm nhạc và cuộc sống nghệ thuật của họ có an ủi được họ hay không là câu hỏi đạo diễn muốn giải đáp. Và câu trả lời của họ là có. Đơn giản là Georges và Anne biết dùng âm nhạc để đến và sống bên nhau.Amour có lẽ là bộ phim thông minh và sâu sắc nhất trong các tác phẩm của Haneke. Nó được đón nhận tại Cannes nhờ cả cách thể hiện lẫn thông điệp rất nhân văn của nó

dao_dien_Michael_Haneke_chi_dao_dien_xuat_trong_phim

2. Ảnh hưởng của tình yêu đối với cái chết và ngược lại

Điện ảnh đã kể những câu chuyện rất đa dạng về tình yêu và cái chết, nên việc tìm ra cách thể hiện mới hai chủ đề này là “ám ảnh” của nhiều đạo diễn.  Bộ phim Amour của Michael Haneke là một thử nghiệm mới về ảnh hưởng của tình yêu đối với cái chết và ngược lại. Tình yêu ở đây diễn tiến trong sự đe doạ của tuổi già và kết thúc cuộc sống. Jean-Louis Trintignant và Emmanuelle Riva đã thể hiện xuất sắc vai diễn của mình. Là đạo diễn của hai bộ phim nổi tiếng Hidden và The White Ribbon(đoạt Palme d’Or), trong Amour, Haneke lồng tình yêu, lòng can đảm và thử thách của đôi vợ chồng sống tại thành phố Paris Anne và Georges vào phim.

Họ đối mặt với bước ngoặt bất ngờ trong đời sống. Haneke dựng lên 4 bức tường vây hãm đôi tình nhân, cách ly họ khỏi phần còn lại của thế giới. Bên trong bức tường của căn hộ riêng tư là một câu chuyện tình bi tráng tiếp diễn trong nhiều tuần, nhiều tháng. Những câu hỏi đạo diễn đặt ra trong tình huống này là: tình yêu và sự sống chung còn ý nghĩa gì khi phân nưả kia đối mặt với cái chết. Chúng ta nên đối phó ra sao? Cư xử cách nào là đúng nhất? Người ngoài có thấu hiểu những gì người trong cuộc đang gánh chịu? Cuộc sống còn đáng để sống? Sự tử tế và cảm thông có vai trò gì trong hoàn cảnh này? Tử tế và cảm thông có ý nghĩa gì trong hoàn cảnh bi thương như thế? Bộ phim tràn ngập ánh sáng mùa đông và những cảnh nửa tối báo trước kết thúc một đời người. Căn hộ của cặp vợ chồng tù mù trong ánh đèn bàn. Câu chuyện của họ diễn tiến im lặng dưới những đám mây u ám.

Michael_haneke

Không có bão tố, chỉ có thay đổi dần từ ngày này, tuần này, tháng này qua ngày khác, tuần khác, tháng khác. Nơi duy nhất chúng ta thấy hai người ở bên ngoài căn hộ là lúc phim bắt đầu, tại nhà hát, khi hai người ngồi trong ghế khán giả để xem học trò mình biểu diễn. Sau đó, Haneke biến căn hộ thành nhà hát, nơi có cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Không gian bên ngoài không còn nữa nhưng vẫn có ngụ ý về những mối đe dọa đến từ bên ngoài. Phim mở ra với một cánh cửa bị vỡ và ổ khoá bị bung do trộm. Có lúc Georges mơ thấy mình bị tấn công bên ngoài hành lang ngập nước. Nhưng những nguy hiểm này chỉ để nhắc chúng ta rằng sự đe doa nằm ngay bên trong căn hộ, nơi cuộc sống đang thay đổi và biến động cùng với nó là ý nghĩa của tình yêu, sự thân mật và lòng tử tế. Haneke không xem cái chết là trải nghiệm như chúng ta thường thấy. Trong Amour, ông giới thiệu một kiểu chết khác: chết dần trong sự cô lập bên người mình yêu. Con gái của Georges và Anne đến thăm họ cùng với chồng, nhưng tình cảm và mối quan hệ của hai bên bị “lệch pha” dần với những gì đang diễn ra trong căn hộ.

Tính siêu thực thể hiện ở cảnh đội cứu hoả xông vào cánh cửa của căn hộ để phát hiện ra một bà già đang nằm chờ chết trên giường với những cánh hoa bao quanh đầu. Phần còn lại của phim đều có hơi hướm của cảnh này. Ấn tượng khác là cảnh hoà nhạc cổ điển chỉ thấy có khán giả với hai nhân vật chính trong khung hình là Anne và Georges, lúc họ sắp về hưu. Cặp đôi trông rất hạnh phúc dù chàng có chút căng thẳng. Trở về nhà, ông nói về sắc đẹp của bà và những phút giây lãng mạn trong quan hệ dài lâu của họ. Rồi Anne chịu cơn đột quị nhẹ thứ nhất. Phẫu thuật sai đã làm cho bà bị tê liệt nửa người phải vĩnh viễn ngồi trong xe lăn. Tai nạn này là khởi đầu cho thử thách mới đồng thời trắc nghiệm tình yêu của Georges đối với vợ. Cao trào là lúc ông rời căn hộ để dự một tang lễ, Anne tìm cách nhảy qua cửa sổ nhưng bất lực và cảm thấy nhục nhã vì hoàn cảnh bệnh tật của mình. Alexandre chơi nhạc Schubert, Beethoven và một số nhạc sị khác trong phim. Nhà thiết kế Jean-Vincent Puzos biến căn hộ thành nơi ẩn náu an toàn với những tấm thảm Persic, các kệ sách và một chiếc đàn piano lớn.

3. Tình yêu trong Amour buồn chán và không dành cho giới trẻ

Một số khán giả than phiền là họ không thể chịu đựng được 2 giờ để thao dõi một câu chuyện buồn bã, không mầu sắc và đóng khung về không gian. Đặc biệt là khán giả trẻ phải xem một bộ phim tâm lý nói về một bà già sắp chết. Nhưng có người cho rằng đây là những gì đạo diễn Haneke muốn thể hiện khi ông bước sang tuổi 70. Một thể hiện không thu hút được giới trẻ. Theo họ, Amour chẳng qua chỉ là phim kể câu chuyện về một cặp tình nhân già bướng bỉnh không chấp nhận cái chết như đa số người bình thường khác. Bướng bỉnh theo cách nghĩ của các khán giả tuổi 20, lứa tuổi không hiểu được biến động tâm lý của hai người tình già đang cố gắng quên cái chết đến gần khi họ còn quên được. Vì vậy có nhiều khán giả trẻ đã bỏ phim giữa chừng để xem phim khác phù hợp với mình hơn. Đối với họ, Amour là phim vô vị, không vui, không hợp thời trang. Những cảnh im lặng rời rạc, không gây ấn tượng.

Theo TGĐA

Gửi bình luận


Security code
Thử lại